2010 წლის ზაფხული. სალომე, რომელსაც უკვე რამდენიმე კვირაა არ ვშორდები, სპონტანურად შემომთავაზა, გავყოლოდი მის მშობლიურ ქვეყანაში. უყოყმანოდ გავყევი. არაფრისთვის მოვმზადებულვარ. არც სამოგზაურო გზამკვლევი, არც ონლაინ ძიება, არც წინასწარი კითხვა. წარმოდგენა არ მაქვს, სად მივდივარ, სრულიად ბრმად მივდივარ. უბრალოდ, ბილეთი ერთი თვით ადრე ვიყიდე და პასპორტი განვაახლე. არასდროს ვყოფილვარ ასე მოუმზადებელი მოგზაურობისთვის. რაც იქნება, იქნება…
სხვა არაფერი ვიცი, გარდა იმისა, რომ მოგზაურობაში ორი ფრანგი მიიღებს მონაწილეობას: ფრანკო-ქართველი მომღერალი და ფრანგი მუსიკოსი. ერთადერთი მომზადება სალომეს დაევალება, რომელიც გულმოდგინედ მაჩვენებს ფოტოებზე ყველა მეგობარს, ვისაც შევხვდები, და მომიყვება მათ ისტორიებს, მის მეგობრობას თითოეულ მათგანთან. რამდენიმე დღის შემდეგ, ის ისევ მკითხავს სახელებზე… „ეს ვინ არის?“ ოჰ, ჯანდაბა, გამოცდისთვის მზად არ ვიყავი… ჩემი სახის მიხედვით ხვდება, რომ გოგოს სახელი არ მახსოვს… „იცი, მას ნანა ჰქვია, ფიონუკა, ცისფერთვალება გოგო, ხომ გიამბე! და ის? გახსოვს? ეს ლევანია, ის ბიჭი, რომელიც მასზე გიჟდება…“ კარგი, კარგი, ისტორია მახსენდება და ამჯერად ლექსივით ვიმახსოვრებ. არ მინდა, ზედიზედ ორჯერ ჩავაგდო გამოცდა საქართველომდე და სალომე გავაწბილო.
ბილეთის შეძენის შემდეგ, ის აღმიწერს, როგორ ემზადება მისი ოჯახი ადგილზე. „ფიონა, ისინი სრულიად გიჟები არიან! ჩემი დეიდა და ბიძა მთელი დარჩენილი პერიოდით თავიანთ ბინას გვათხოვებენ. ისინი გადავლენ, მაგრამ სად? ყველა აღელვებულია. მათ ტონობით საჭმელი იყიდეს, ყველა ჩემი მეგობარი იქ იქნება, აეროპორტში 50 ადამიანი იქნება!“ არ ვიცი, ვინ არიან ეს ადამიანები, მაგრამ უკვე მიყვარს ისინი. ყველაფერი თეატრალიზებულია, გაძლიერებული, ათჯერ გაზრდილი. ყველაფერი გრძნობებითა და საზოგადოებით არის გაჯერებული. დანარჩენს, როგორც ჩანს, მნიშვნელობა არ აქვს. ვტკბები. მოუთმენლად ველოდები.
ის ჩემზე ორი კვირით ადრე ჩამოვიდა, ოჯახთან ერთად დროის გასატარებლად. ამიტომ აეროპორტში მარტო ჩავდივარ და ის მეკითხება, რა მინდა აქ. მართალია, რა მინდა აქ?
მის მამას ვხვდები, მის მანქანის უკანა სავარძელზე ვჯდები და რეფლექსურად უსაფრთხოების ღვედს ვიკრავ. მამაჩემი ჩემკენ ბრუნდება, სერიოზული ხმით და რაღაცას ეუბნება ქართულად. ის ბრწყინავს კაბაში, რომელიც ვიცი და ძალიან მომწონს, ძალიან მსუბუქი, ის მითარგმნის: „მამაჩემს აინტერესებს, ნერვიულობ თუ არა და ენდობი თუ არა მას. მას არ ესმის, რატომ შეიკარი უსაფრთხოების ღვედი უკანა სავარძელზე!“ „რომში, რომაელებივით იქცევიან“, არც კი ვპასუხობ, არ ვიღებ დიპლომატიური ინციდენტის რისკს მამასთან, ღვედს ვიხსნი, გაოგნებული. ეს მგზავრობა ჩემს მეხსიერებაში დარჩება, თითქოს ჩემი სიცოცხლე რკინიგზის ატრაქციონზე დამედო ფსონად. თავს შევიკავებდი, რომ ყოველი გასწრებისას არ შემკრთალიყავი, რათა მძღოლი არ გამენაწყენებინა.
„კეთილი იყოს შენი მობრძანება საქართველოში, ფიონუკა!“
ყველაფერი ახალი და განსხვავებული მეჩვენება: ქუჩები, ენა, ხალხი, თვით კლიმატიც კი… მისი დეიდის ბინაში, ჩემს ორ მომავალ თანამგზავრს, ნათელას და ფაბიენს ვეცნობი. ეს უაღრესად თბილი და ოჯახურია.
17:00 საათზე უკვე ჩემი პირველი ჭაჭა მქონდა დალეული. რამდენიმე ჭიქის შემდეგ, თავს ოდნავ ნასვამად ვგრძნობ, ვმშვიდდები, ამ სადილის შემდეგ მოგზაურობისგან დასვენებას შევძლებ, ვფიქრობ, რომ აღარ გავალთ გარეთ. ჩემს თავში უკვე პიჟამა წვეულების რეჟიმში ვარ. ერთი საათის შემდეგ, სალომე მიხსნის, რომ ყველა მისი მეგობარი რესტორანში გველოდება. მაგრამ ახლა ხომ არ დავტოვეთ სუფრა? სწრაფი ნაკადის მიერ ვარ გატაცებული, გადაწყვეტილების მიღების დრო არ მაქვს, ნაკადი მიმათრევს. შორტ-კომბინეზონში გამოწყობილი, მივდივარ დიდ, მაღალი კლასის რესტორანში, სადაც ორკაციანი მაგიდები არ არსებობს, ყველა მაგიდა უზარმაზარია და თეთრი სუფრით არის დაფარული, ისეთი შეგრძნება მაქვს, თითქოს მიღების შუაგულში აღმოვჩნდი. ყველა საუკეთესოდ არის გამოწყობილი. საბედნიეროდ, ჩემს ორ ფრანგს ვეკიდები, ერთმანეთს ბევრჯერ ვუყურებთ, რათა მათთან გავაზიარო ჩემი სრული შეუსაბამობის შეგრძნება.
პარიზელი გოგოს თვალებით, ეს სიგიჟეა, 10 ვართ სუფრასთან, ისევ ვჭამთ, ისევ ვსვამთ, სუფრა ერთმანეთზე დაწყობილი თეფშებით იფარება. საჭმელი ყველგანაა. არც კი ვიცი, რამდენი ბოთლი ალკოჰოლი იხსნება ჩემს თვალწინ. აბა! სცენაზე მუსიკოსები ჯდებიან და ყველა დგება საცეკვაოდ. სალომეს უყვარს ჩემი გამოწვევა. ის მიმათრევს და მაიძულებს იმპროვიზებულ ქართულ ცეკვებს ვცეკვავდე! კვლავ კომბინეზონში, საცეკვაო მოედანზე ვარ, სრულიად თავისუფალი… როცა ხედავს, როგორ ვცეკვავ, სალომე სიცილით იფეთქებს, უცნაურია, მაგრამ ვამაყობ, თავს ძალიან თავისუფლად ვგრძნობ და უცნობები ხელის ტაშით მამხნევებენ.
მეზობელ მაგიდასთან, ისეთივე დიდ და გრძელ მაგიდასთან, როგორიც ჩვენია, სალომე მეუბნება, რომ მეგა-ცნობილი ქართველი მომღერალია, უცებ, თითქოს არაფერი, ის მას მიმართავს, ის მას კოცნის, მე ვფიქრობ, ჯანდაბა, მთვრალი ვარ და ვბოდავ, ასე ნამდვილად არ შეიძლება მოხდეს… ცხოვრება, ხალხი, ყველაფერი ბევრად უფრო მარტივი მეჩვენება აქ.
საღამოს ბოლოს, საკმარისი სიფხიზლე შემრჩა, რომ ფარულად გადახდა მეცადა. ფაბიენს ვენდობი. წინასწარ ვიცი, რომ მის მეგობრების წინაშე ვერ გადავიხდი. ეს პირველი საღამოა, და მინდა მადლობა გადავუხადო, მინდა ჩემი მადლიერება ვაჩვენო, მზად ვარ ყველაფერი დავხარჯო, რაც მაქვს, ვფიქრობ, ასეთი სუფრა მკლავს დამიჯდება, მაგრამ მზად ვარ ორი მკლავიც დავკარგო, თუ საჭირო იქნება… მიმტანი ანგარიშს მაჩვენებს, ჯერ კიდევ შემიძლია სწორად დათვლა? ვფიქრობდი, რომ ერთი წლის განმავლობაში ვალები მექნებოდა, და ანგარიში 40 ევროს არ აღემატება… მაგრამ მართლა, ერთ მომენტში შევწყვეტ ჰალუცინაციებს? მომკარით! მინდა შევამოწმო, ხომ არ ვოცნებობ. ვიხდი, მაგრამ ჩემი ჟესტი მაშინვე ნაკლებად შთამბეჭდავი ხდება, ვიდრე მოსალოდნელი იყო… არაუშავს, ჩემი ბოლო სიტყვა არ მითქვამს.
მთელი ყოფნის განმავლობაში, სიურპრიზიდან სიურპრიზზე, გაოცებიდან გაოცებაზე გადავდიოდი, დიდი მოქნილობით ვსერფინგობდი ამ ტალღებზე. თავიდან საკმაოდ გამიჭირდებოდა, მაგრამ ნელ-ნელა ვხვდები ტალღების რიტმს, ენერგიას და საბოლოოდ, თითქმის სიცილით ველოდები მათ. დრო იყო, რომ შემერყია და ცხოვრებას ჩემი ორიენტირები დაენგრია. დრო იყო, აღმომეჩინა, რომ მხოლოდ ერთი სამყარო კი არა, ბევრია, და რომ ეს სამყაროები შეიძლება შეხვდნენ ერთმანეთს, შეავსონ და მიიღონ კიდეც ერთმანეთი. დრო იყო, გამეგო, რომ შემეძლო გზის შეცვლა.
ოთხი დღეა აქ ვარ, მისი ოჯახის ან მეგობრების გარემოცვაში, ოცდაოთხი საათი დღე-ღამეში, ორ სხვა ფრანგთან ერთად, რომლებიც ჩემსავით აღელვებულები არიან. ჩვენ ყველანი ამ მოგზაურობით შეცვლილები დავბრუნდებით. ფაბიენსაც ჩემსავით გაოცებულს და მოხიბლულს ვხედავ ამ ენერგიებით, ნათელა კი კიდევ უფრო ღრმა მოგზაურობაშია, რადგან მისი წინაპრების ნაწილი ქართველები იყვნენ. სამი გამხდარი ფრანგი (სალომეს ბიძაშვილი სიცილით გვკითხავს, საკმარისი საჭმელი თუ არის საფრანგეთში), ჩემი მეგობარი, მისი ძმა, მისი ბიძაშვილი და დეიდაშვილი ჩავდივართ ბათუმში, ჩვენ დავიქირავეთ ბინა, სადაც ორ ღამეს დავრჩებით.
მატარებელში, რომლითაც ბათუმში მივდივართ, ათობით რამის გახსენება შემეძლება. ერთ-ერთი ის არის, რომ ხელში უცნობი ბავშვი ჩამივარდა (ფრანგები არასოდეს დამიჯერებენ!), ალბათ დაღლილი დედის შვილი, ბავშვი, რომელიც უკანა სავარძლიდან მოვიდა, რამდენიმე წუთი ჩვენთან დარჩა, შემდეგ კი სავარძლიდან სავარძელზე გადადიოდა და არავის უკვირდა. ყველა კომპლიმენტს ეუბნებოდა, ისე რომ არავის უკითხავს, ღმერთო ჩემო, სად არიან მშობლები? ბავშვის მიმღები ადამიანების ხელები მშობლის პასუხისმგებლობის ბუნებრივ გაგრძელებად მომეჩვენა. ამ ეტაპზე, სამუდამოდ მივიღე განსხვავება, ჩემს ინსტინქტს მივყვებოდი და, როგორც ჩანს, ჩემი ინსტინქტი სწორი იყო აქაური წესების გასაგებად. ჩემი გაოცების მდგომარეობა ჩვეულებრივ მდგომარეობად იქცა, ამიტომ აღარც კი ღირდა მისი აღნიშვნა.
ჩვენ მუდმივად ჯგუფში ვართ და სწორედ ეს მომწონდა. თუმცა, იმ საღამოს ენერგიის მცირე დაქვეითება ვიგრძენი, მარტო ყოფნის სურვილი გამიჩნდა. მთელი ეს აურზაური, რაც არ უნდა პოზიტიური ყოფილიყო, ძალისხმევას მოითხოვდა ჩემგან. ეს ნაზად ვუთხარი ჩემს მეგობარს. მან მიპასუხა, რომ მისი ბიძაშვილის დაბადების დღე იყო და ამას ვერ გამოვტოვებდი. ამაოდ ვცდილობდი ჩემი თხოვნის გარკვევას, რამდენიმე საათით მარტო ყოფნა მჭირდებოდა, მეტი არა. მათ თავისუფლად შეეძლოთ ჩემს გარეშე რესტორანში წასვლა. მჭირდებოდა ჩემს ახლობლებთან მიწერა და სიამოვნებით მექნებოდა ამისთვის სივრცე. ასევე ცოტა სიჩუმეს ვეძებდი, ამას პირდაპირ არ გამოვხატავდი, მაგრამ მოკლედ, გთხოვთ, 5 წუთით მარტო დამტოვეთ. ამ ქვეყანაში ყველაფერი იმდენად ინტენსიური და მნიშვნელოვანია, რომ მესმის, უნდა დავიჟინო ჩემს ინდივიდუალურ საჭიროებებზე, რადგან წინააღმდეგ შემთხვევაში, ამისთვის საჭირო სივრცეს არ მომცემენ.
მისი რეაქციებიდან ჩანს, რომ ეს ნამდვილად არ მოსწონს. ასე არ ხდება. ჩემი საქციელი უჩვეულოა, მით უმეტეს გარემოებების გათვალისწინებით: ეს მისი ბიძაშვილის დაბადების დღეა! ასევე ვგრძნობ, რომ მისთვის შეიძლება რთული იყოს სხვებისთვის ამის ახსნა, რთული იყოს მეგობრის ყოლა, რომელსაც ჯგუფისგან განცალკევება სურს.
სამყაროში, სადაც საზოგადოება ასეთი ძვირფასია, შესაძლებელია თუ არა საკუთარი პირადი საჭიროებების დაცვა? ამაზე ისევ ვსაუბრობთ. ჩვენი ქვეტექსტები, ანუ გაუგებრობის ეს დასაწყისი, ნელ-ნელა მაღიზიანებს. ვგრძნობ, რომ თავი უნდა ვიმართლო ისეთი საჭიროებისთვის, რაც ასეთი ბუნებრივი მეჩვენება. საბოლოოდ ამ ბინაში მარტო დამტოვებენ, მაგრამ ვგრძნობ, რომ დინების საწინააღმდეგოდ მივდივარ, რომ მათთვის უცნაური ვარ. ყველა მიდის. ვაგრძელებ ჩემს ფიქრებს, მჭირდებოდა ეს ინტიმური ურთიერთობა საკუთარ თავთან, ძალებს ვიკრებ, ვაანალიზებ ჩემს განცდებს. მარტოობის ეს მომენტები გადამწყვეტია, რადგან ისინი საშუალებას მაძლევენ, ჯგუფს უფრო გახსნილი გონებით შევუერთდე. ამ შესაძლებლობას ვიყენებ მუსიკის მოსასმენად (ფრანგული!), ჩემი ელფოსტის შესამოწმებლად, მშობლებისთვის იმის მისწერად, რასაც განვიცდი…
მაქსიმუმ ერთი საათი ვიყავი მარტო, როცა კარზე ზარი გაისმა. გული მიცემდა (რუსული ან ქართული სიტყვაც არ ვიცი!), გავაღე… და დავინახე მისი ძმა, რომელიც ყვავილების თაიგულს მაწვდიდა… გაოგნებული დავრჩი, ვერ მივხვდი, რა ხდებოდა, ბიძაშვილი რამდენიმე წამში გამოჩნდა, რომ დამმაკიაჟებინა! მან ინგლისურად ამიხსნა, თითქოს დეპრესიული ადამიანი ვიყავი, რომ მარტო არ უნდა დავრჩენილიყავი, რომ მაკიაჟის ძალით დივად გადამაქცევდა, ტონალურ კრემს დამადებდა (არასოდეს ვიყენებ) და რომ გავიდოდით და ვიცეკვებდით!
მივხვდი, რომ მათ ენერგიას მეორედ ვერ გავუძლებდი, რომ ჩემი აზრი გამოვთქვი, მაგრამ ახლა, თუ დავიჟინებდი, ეს საცოდავი და სასაცილო გახდებოდა, რადგან ჩემი მოთხოვნა ზედმეტად ინდივიდუალურია. ისინი იმდენ ძალისხმევას დებენ ჩემს ჯგუფში ჩასართავად, რომ გამეორების იდეა მაკარგვინებს სურვილს. თოჯინასავით დამმაკიაჟებინე, ყვავილები ავიღე და… როცა ვცდილობ გავხსენო, რა მოხდა შემდეგ, აღარაფერი მახსოვს. ყველაფერი გაქრა. დღესაც კი. ჩემმა ტვინმა მთლიანად წაშალა ის საღამო ჩემი მეხსიერებიდან. აი, რა ხდება, როცა თავს ვაიძულებ ისეთი რაღაცების გაკეთებას, რაც არ მინდა. ქაოსია ჩემს პატარა ტვინში. შავი ხვრელი.
